มรรคมีองค์ 8

ความเห็นชอบ

ความเห็นที่ถูกต้อง ได้แก่ ความรู้ในอริยสัจ 4 คือ รู้ทุกข์ รู้เหตุเกิดทุกข์ รู้ความดับทุกข์ และรู้หนทางที่นำไปสู่ความดับทุกข์ รวมถึงการเห็นว่า ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว กรรมมีผลจริง โลกนี้โลกหน้ามีอยู่

ความดำริชอบ

ความดำริหรือความคิดที่ถูกต้อง ได้แก่ ความคิดในการออกจากกาม (เนกขัมมสังกัปปะ) ความคิดไม่พยาบาท (อพยาบาทสังกัปปะ) และความคิดไม่เบียดเบียนสัตว์ (อวิหิงสาสังกัปปะ)

วาจาชอบ

การเจรจาที่ถูกต้อง ได้แก่ การเว้นจากวจีทุจริต 4 ประการ คือ ไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อ ใช้วาจาที่จริง สร้างสรรค์ และมีประโยชน์

การงานชอบ

การกระทำที่ถูกต้อง ได้แก่ การเว้นจากกายทุจริต 3 ประการ คือ ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ และไม่ประพฤติผิดในกาม กระทำการด้วยกายที่สุจริต

การเลี้ยงชีพชอบ

การเลี้ยงชีพที่ถูกต้อง ได้แก่ การเลี้ยงชีพด้วยอาชีพที่สุจริต เว้นจากมิจฉาชีพ เช่น ค้าอาวุธ ค้ามนุษย์ ค้าเนื้อสัตว์ ค้าของมึนเมา และค้ายาพิษ

ความเพียรชอบ

ความเพียรที่ถูกต้อง ได้แก่ สัมมัปปธาน 4 คือ เพียรป้องกันอกุศลที่ยังไม่เกิด เพียรละอกุศลที่เกิดขึ้นแล้ว เพียรให้กุศลที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น และเพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม

ความระลึกชอบ

ความระลึกที่ถูกต้อง ได้แก่ การมีสติตั้งมั่นในสติปัฏฐาน 4 คือ กายานุปัสสนา เวทนานุปัสสนา จิตตานุปัสสนา และธัมมานุปัสสนา รู้เท่าทันปัจจุบันโดยไม่หลงลืม

ความตั้งใจมั่นชอบ

ความตั้งมั่นของจิตที่ถูกต้อง ได้แก่ การที่กุศลจิตมีอารมณ์เป็นอันเดียว ไม่ฟุ้งซ่าน นำไปสู่การบรรลุฌานทั้ง 4 คือ ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน และจตุตถฌาน